Zdrowie psychiczne Polaków w liczbach

Rozpowszechnienie zaburzeń psychicznych

Badanie EZOP (Epidemiologia Zaburzeń Psychiatrycznych i Dostępność Psychiatrycznej Opieki Zdrowotnej), największe polskie badanie epidemiologiczne w psychiatrii, wykazało, że 23,4% dorosłych Polaków doświadczyło przynajmniej jednego zaburzenia psychicznego w ciągu życia.

Najczęściej diagnozowane zaburzenia w Polsce to:

• Zaburzenia lękowe — dotykają około 10% populacji
• Zaburzenia nastroju (w tym depresja) — około 3,5% populacji
• Zaburzenia związane z używaniem substancji — około 3,7% populacji

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), co czwarta osoba na świecie doświadczy zaburzenia psychicznego w ciągu życia. Polska nie odbiega od tej średniej.

Luka terapeutyczna

Jednym z najpoważniejszych problemów jest tak zwana luka terapeutyczna — różnica między liczbą osób potrzebujących pomocy a tych, które ją otrzymują.

Według danych WHO, 50–70% osób z zaburzeniami psychicznymi na całym świecie nie otrzymuje żadnego leczenia. W Polsce sytuacja jest podobna — szacuje się, że tylko co trzecia osoba z depresją trafia do specjalisty.

Bariery w dostępie do pomocy obejmują:

• Długi czas oczekiwania na wizytę w ramach NFZ
• Stygmatyzację i wstyd związany z szukaniem pomocy
• Niewystarczającą liczbę specjalistów, szczególnie poza dużymi miastami
• Koszty prywatnej opieki psychiatrycznej i psychoterapeutycznej

Kadra psychiatryczna

W Polsce pracuje około 4 500 psychiatrów, co daje jednego psychiatrę na ponad 8 000 mieszkańców. Dla porównania, średnia europejska to jeden psychiatra na 5 000 mieszkańców.

Psychologów i psychoterapeutów jest znacznie więcej — szacuje się, że ponad 30 000 psychologów posiada uprawnienia zawodowe. Jednak nie wszyscy z nich prowadzą psychoterapię, a dostępność w mniejszych miastach i na wsiach jest ograniczona.

Koszty leczenia

Średnie koszty prywatnej opieki psychiatrycznej i psychoterapeutycznej w Polsce:

• Wizyta u psychiatry: 200–400 zł (pierwsza wizyta droższa)
• Sesja psychoterapii: 100–250 zł (zależnie od miasta i doświadczenia terapeuty)
• Terapia CBT (cały cykl 12–20 sesji): 1 500–5 000 zł

W ramach NFZ leczenie jest bezpłatne, ale czas oczekiwania na pierwszą wizytę u psychiatry wynosi średnio kilka tygodni do kilku miesięcy, w zależności od województwa.

Trendy

Liczba osób korzystających z opieki psychiatrycznej w Polsce rośnie systematycznie. Według danych NFZ, w ciągu ostatniej dekady liczba wizyt psychiatrycznych wzrosła o ponad 30%. Pandemia COVID-19 przyspieszyła ten trend — zapotrzebowanie na pomoc psychologiczną wzrosło szczególnie wśród młodzieży i młodych dorosłych.