Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach (SFBT)

SFBT została opracowana w latach 80. XX wieku przez Steve'a de Shazera i Insoo Kim Berg w Brief Family Therapy Center w Milwaukee (USA). De Shazer i Berg zauważyli, że klienci czynią postępy szybciej, gdy sesja koncentruje się na wyjątkach od problemu (momentach, gdy problem nie występuje) niż na samym problemie. Z tego spostrzeżenia wyrosło całe podejście. SFBT czerpie z prac Miltona Ericksona i tradycji terapii krótkoterminowej. Od lat 90. rozprzestrzeniła się na całym świecie i jest stosowana nie tylko w psychoterapii, ale także w coachingu, edukacji, pracy socjalnej i zarządzaniu.

SFBT opiera się na kilku kluczowych założeniach. Po pierwsze — klient jest ekspertem od własnego życia i ma zasoby potrzebne do zmiany. Po drugie — nie trzeba znać przyczyny problemu, by go rozwiązać. Po trzecie — małe zmiany prowadzą do dużych zmian. Po czwarte — wyjątki od problemu zawsze istnieją i warto je badać.

Terapeuta SFBT używa specyficznych pytań, które kierują uwagę klienta na rozwiązania. «Pytanie o cud» brzmi: «Gdyby dziś w nocy, gdy śpisz, wydarzył się cud i problem zniknął — po czym rano byś to poznał/a?». To pytanie pomaga klientowi wyobrazić sobie pożądaną przyszłość w konkretny, namacalny sposób.

Pytania o skalę (np. «Na skali od 0 do 10, gdzie teraz jesteś?») pomagają mierzyć postęp i wyznaczać realistyczne cele. Pytania o wyjątki (np. «Kiedy ostatnio problem był mniejszy? Co wtedy robiłeś/aś inaczej?») ujawniają istniejące zasoby i strategie. Terapeuta daje też komplementy — szczerze docenia wysiłki klienta i podkreśla jego mocne strony.

Sesja SFBT ma luźniejszą strukturę niż CBT, ale jest równie celowa. Pierwsza sesja zaczyna się od pytania o cel: «Co musiałoby się zmienić po naszej dzisiejszej rozmowie, żebyś uznał/a, że było warto?». Terapeuta może zadać pytanie o cud, by nakreślić wizję pożądanej przyszłości. Następnie wspólnie szukają wyjątków — momentów, gdy problem jest mniejszy. Na koniec terapeuta podsumowuje sesję, daje komplementy i proponuje małe zadanie (np. «zwróć uwagę, kiedy w tym tygodniu czujesz się choć trochę lepiej»). Kolejne sesje zaczynają się od pytania «Co się poprawiło od naszego ostatniego spotkania?» — zakładając, że zmiana już zachodzi. Terapia SFBT trwa zwykle 3–8 sesji.