Anoreksja (jadłowstręt psychiczny)
Definicja
Anoreksja (jadłowstręt psychiczny) to poważne zaburzenie odżywiania charakteryzujące się celowym ograniczaniem spożywania pokarmu, intensywnym lękiem przed przybraniem na wadze i zaburzonym obrazem własnego ciała. Prowadzi do niebezpiecznego spadku masy ciała i poważnych powikłań zdrowotnych.
Szczegółowe wyjaśnienie
Anoreksja ma najwyższy wskaźnik śmiertelności spośród wszystkich zaburzeń psychicznych — ryzyko śmierci jest 5-10 razy wyższe niż w populacji ogólnej. Dotyka głównie dziewcząt i młodych kobiet (stosunek kobiet do mężczyzn wynosi ok. 10:1), choć może pojawić się w każdym wieku i u obu płci.
Wyróżnia się dwa typy anoreksji: restrykcyjny (ograniczanie ilości jedzenia i intensywne ćwiczenia) oraz przeczyszczający (ograniczanie jedzenia połączone z wymiotami, stosowaniem środków przeczyszczających lub moczopędnych). Objawy obejmują: utratę ponad 15% prawidłowej masy ciała, intensywny lęk przed przytyciem, zaburzony obraz ciała i brak miesiączki (amenorrhea) u kobiet.
Przyczyny anoreksji są wieloczynnikowe: predyspozycje genetyczne (anoreksja ma silny komponent dziedziczny), cechy osobowości (perfekcjonizm, niska samoocena, potrzeba kontroli), czynniki rodzinne (nadmierna kontrola, konflikty) oraz wpływy kulturowe (ideał szczupłości w mediach). Anoreksja nie jest kwestią woli czy diety — to poważne zaburzenie biopsychospołeczne.
Leczenie wymaga wielodyscyplinarnego podejścia. U nieletnich najskuteczniejsza jest terapia rodzinna oparta na modelu Maudsley (FBT). U dorosłych stosuje się CBT-E (rozszerzoną wersję CBT), terapię psychodynamiczną lub MANTRA. W ciężkich przypadkach konieczna jest hospitalizacja i stabilizacja stanu somatycznego.
Przykłady
- Nastolatka liczy każdą kalorię, waży się kilka razy dziennie, ćwiczy po kilka godzin i nosi luźne ubrania, aby ukryć chudość.
- Osoba z anoreksją patrząc w lustro widzi siebie jako grubą, mimo że jej BMI jest niebezpiecznie niskie.
- Studentka mdleje na uczelni z powodu niedożywienia, ale odmawia jedzenia, twierdząc, że nie jest głodna.
- Chłopak drastycznie ogranicza jedzenie i obsesyjnie ćwiczy, dążąc do ekstremalnie niskiej tkanki tłuszczowej.
Często zadawane pytania
Jak rozpoznać anoreksję?▾
Sygnały alarmowe to: znaczna utrata wagi, unikanie jedzenia, obsesyjne liczenie kalorii, nadmierne ćwiczenia, noszenie luźnych ubrań, izolacja społeczna, drażliwość, zaburzenia miesiączkowania, zasinienie i suchość skóry oraz stałe odczucie zimna.
Czy anoreksję można wyleczyć?▾
Tak, anoreksja jest uleczalna, choć proces zdrowienia jest długi. Około 50% pacjentów w pełni wraca do zdrowia, 30% wykazuje znaczną poprawę, a 20% ma przewlekły przebieg. Wczesne rozpoczęcie leczenia znacząco poprawia rokowania.
Chcesz porozmawiać o tym temacie?
60 minut rozmowy z terapeutą AI. Bez kolejek, bez oceniania.
Rozpocznij sesję — 19,99 zł