Inwentarz Lęku Becka (BAI)

BAI został opracowany przez Aarona T. Becka, Normana Epsteina, Gary'ego Browna i Roberta Steera w 1988 roku w Center for Cognitive Therapy na Uniwersytecie Pensylwanii. Beck, znany przede wszystkim jako twórca terapii poznawczo-behawioralnej i Inwentarza Depresji, stworzył BAI w odpowiedzi na potrzebę narzędzia, które lepiej rozróżnia lęk od depresji.

Beck zauważył, że istniejące skale lękowe (np. STAI) wykazują zbyt wysoką korelację z miarami depresji, co utrudnia różnicowanie tych dwóch stanów klinicznych. BAI został zaprojektowany tak, aby minimalizować ten problem.

BAI mierzy nasilenie objawów lęku u osób dorosłych i młodzieży od 17. roku życia. Kwestionariusz skupia się na objawach, które są charakterystyczne dla lęku i stosunkowo rzadko występują w depresji. Obejmuje objawy somatyczne (drętwienie, kołatanie serca, trudności w oddychaniu, pocenie się), poznawcze (strach przed utratą kontroli, obawa przed najgorszym) i emocjonalne (nerwowość, uczucie przerażenia).

BAI jest szczególnie przydatny w sytuacjach, gdy klinicysta chce ocenić nasilenie lęku niezależnie od współwystępującej depresji.

BAI składa się z 21 pozycji. Każda opisuje jeden objaw lęku, a osoba badana ocenia, jak bardzo dany objaw dokuczał jej w ciągu ostatniego tygodnia. Odpowiedzi udzielane są na 4-punktowej skali: 0 = wcale, 1 = łagodnie (nie przeszkadzało mi to zbytnio), 2 = umiarkowanie (było to nieprzyjemne, ale mogłem to znieść), 3 = ciężko (ledwo mogłem to znieść).

Pozycje obejmują: drętwienie lub mrowienie, uczucie gorąca, chwiejność nóg, niemożność relaksacji, obawa przed najgorszym, zawroty głowy, kołatanie serca, niestabilność, przerażenie, nerwowość, uczucie duszenia się, drżenie rąk, roztrzęsienie, strach przed utratą kontroli, trudności w oddychaniu, strach przed śmiercią, przestraszenie, niestrawność, omdlewanie, zaczerwienienie twarzy, pocenie się.

BAI wykazuje bardzo dobrą rzetelność wewnętrzną (alfa Cronbacha = 0,90-0,94) i stabilność czasową (r = 0,75 po tygodniu). Trafność zbieżna z innymi miarami lęku jest umiarkowana do wysokiej (r = 0,50-0,70 z STAI).

Zgodnie z zamierzeniami autorów, BAI wykazuje niższą korelację z miarami depresji (r = 0,40-0,50) niż inne skale lękowe, co potwierdza jego zdolność do rozróżniania lęku i depresji. Analiza czynnikowa wykazuje zazwyczaj strukturę dwu- lub czteroczynnikową: objawy somatyczne, objawy poznawcze, objawy neurofizjologiczne i objawy subiektywne.

BAI jest stosowany w diagnostyce przesiewowej zaburzeń lękowych, ocenie nasilenia lęku w trakcie leczenia oraz w badaniach naukowych nad lękiem. Jest szczególnie ceniony w kontekście terapii poznawczo-behawioralnej, gdzie stanowi standardową miarę postępów leczenia.

Kwestionariusz jest często stosowany w badaniach klinicznych nad lekami przeciwlękowymi jako drugorzędowa miara skuteczności. Jest również wykorzystywany w psychologii zdrowia do oceny lęku związanego z chorobami somatycznymi.

BAI kładzie duży nacisk na objawy somatyczne lęku (13 z 21 pozycji), co sprawia, że lepiej mierzy lęk typu panicznego niż lęk uogólniony. Osoby z zaburzeniami somatycznymi mogą uzyskiwać fałszywie podwyższone wyniki. Skala może niedostatecznie chwytać objawy lęku poznawczego (zamartwianie się, ruminacje). BAI jest narzędziem komercyjnym wymagającym zakupu licencji.