Test zaburzeń odżywiania (EAT-26) — Przesiewowy test nawyków żywieniowych
Zaburzenia odżywiania to poważne schorzenia psychiczne, które dotykają ludzi w każdym wieku, niezależnie od płci czy wagi ciała. W Polsce szacuje się, że około 5–10% nastolatek i młodych kobiet cierpi na jakąś formę zaburzenia odżywiania, ale problem dotyka również mężczyzn (ok. 25% przypadków).
Zaburzenia odżywiania nie są kwestią silnej woli czy diety — to złożone schorzenia z udziałem czynników genetycznych, neurobiologicznych i psychologicznych, wymagające profesjonalnego leczenia. Nieleczone mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, a anoreksja ma najwyższy wskaźnik śmiertelności ze wszystkich chorób psychicznych.
Ten test opiera się na EAT-26 (Eating Attitudes Test-26) opracowanym przez Garnera i współpracowników — jednym z najczęściej stosowanych i najlepiej zbadanych narzędzi przesiewowych zaburzeń odżywiania na świecie. Poniższa wersja to skrócona 13-itemowa adaptacja obejmująca kluczowe pozycje z trzech podskal: diety, bulimii i kontroli oralnej. Pamiętaj — to narzędzie przesiewowe, nie diagnoza.
Co mierzy ten test?
EAT-26 ocenia postawy i zachowania związane z jedzeniem w trzech wymiarach: dieta (strach przed przybraniem na wadze, restrykcje jedzeniowe, skupienie na szczupłości), bulimia i zaabsorbowanie jedzeniem (epizody objadania się, prowokowanie wymiotów, myślenie o jedzeniu) oraz kontrola oralna (samokontrola nad jedzeniem, presja otoczenia na jedzenie więcej).
Źródło: EAT-26 — Eating Attitudes Test (Garner, Olmsted, Bohr & Garfinkel, 1982, Psychological Medicine) — skrócona adaptacja kluczowych pozycji
Ważne zastrzeżenie
Ten test ma charakter przesiewowy. Zaburzenia odżywiania wymagają diagnozy i leczenia przez specjalistę. Jeśli wynik Cię niepokoi, skonsultuj się z psychologiem lub psychiatrą specjalizującym się w zaburzeniach odżywiania. Wynik poniżej progu nie wyklucza zaburzenia.
Wypełnij test
1.Przeraża mnie myśl o nadwadze
2.Unikam jedzenia, kiedy jestem głodny/a
3.Zauważam, że myślę o jedzeniu przez większość czasu
4.Zdarza mi się objadać i mam poczucie, że nie mogę przestać
5.Kroję jedzenie na bardzo małe kawałki
6.Zwracam uwagę na kaloryczność jedzenia, które jem
7.Szczególnie unikam jedzenia zawierającego węglowodany (chleb, ryż, ziemniaki)
8.Czuję, że inni chcieliby, żebym jadł/a więcej
9.Wymiotuję po jedzeniu
10.Czuję ogromne poczucie winy po jedzeniu
11.Zajmuje mnie pragnienie bycia szczuplejszym/szczuplejszą
12.Ćwiczę intensywnie, żeby spalić kalorie
13.Kontroluję swoją wagę — regularnie się ważę
Odpowiedz na wszystkie pytania, aby zobaczyć wynik
Jak interpretować wyniki?
Zgodnie z oryginalną metodologią EAT-26: odpowiedzi 'zawsze' = 3 pkt, 'bardzo często' = 2 pkt, 'często' = 1 pkt, 'czasami'/'rzadko'/'nigdy' = 0 pkt. Wynik to suma punktów z 13 pytań (zakres 0–39). Przedziały: 0–9 niskie ryzyko, 10–25 umiarkowane ryzyko, 26–39 wysokie ryzyko zaburzenia odżywiania.
Często zadawane pytania
Czy mężczyźni też mogą mieć zaburzenia odżywiania?▾
Tak. Około 25% osób z zaburzeniami odżywiania to mężczyźni. U mężczyzn częściej występuje bigoreksja (dysmorfia mięśniowa — obsesja na punkcie muskulatury) i zaburzenie z napadami objadania się (BED). Mężczyźni są rzadziej diagnozowani, bo stereotyp zaburzenia odżywiania dotyczy głównie kobiet.
Jakie są główne rodzaje zaburzeń odżywiania?▾
Najczęstsze to: anoreksja (restrykcyjne jedzenie, lęk przed wagą), bulimia (cykle objadania i oczyszczania), zaburzenie z napadami objadania się — BED (objadanie się bez oczyszczania), ARFID (selektywne jedzenie) i inne określone zaburzenia odżywiania (OSFED). Każde z nich wymaga specjalistycznego leczenia.
Czy zaburzenia odżywiania są uleczalne?▾
Tak. Przy odpowiednim leczeniu większość osób wraca do zdrowia. Terapia CBT-E (Fairburn, 2008) jest złotym standardem — jej skuteczność potwierdzono w wielu badaniach randomizowanych. Leczenie zwykle obejmuje psychoterapię, wsparcie dietetyka klinicznego i ewentualnie farmakoterapię (np. SSRI przy bulimii).
Czym różni się dieta od zaburzenia odżywiania?▾
Dieta to świadomy, elastyczny wybór dotyczący sposobu odżywiania, który nie zaburza funkcjonowania. Zaburzenie odżywiania wiąże się z utratą kontroli, obsesyjnym myśleniem o jedzeniu/wadze, sztywnymi regułami, poczuciem winy i negatywnym wpływem na zdrowie, relacje i życie społeczne. Kluczowa różnica to sztywność i cierpienie.
Jak interpretować wynik EAT-26?▾
Wynik 10–25 wskazuje na umiarkowane ryzyko, a wynik 26 lub wyżej na wysokie ryzyko zaburzenia odżywiania. Jednak nawet niższy wynik nie wyklucza zaburzenia — EAT-26 jest narzędziem przesiewowym. Jeśli masz jakiekolwiek zachowania kompensacyjne (wymioty, nadmierne ćwiczenia, używanie środków przeczyszczających), konsultacja jest wskazana niezależnie od wyniku.